سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست و چه علائمی دارد؟

سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست و چه علائمی دارد؟

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) نوعی بیماری است که در ترشح هورمون‌های زنان اختلال ایجاد می‌کند. علائم آن شامل جوش های کیستی، ریزش موی سر و رشد موهای زائد در صورت و بدن است. PCOS با دیابت و چاقی مرتبط است و در طولانی مدت، می تواند پتانسیل ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی را بالا ببرد. همچنین خطر سقط جنین در زمان بارداری را به همراه دارد. یکی از راه‌های درمان این سندرم، استفاده از قرص‌های جلوگیری از بارداری است. ورزش کردن و رژیم غذایی با حدأقل کربوهیدرات، برای کمک به درمان بسیار مؤثر است.

در بدنِ زنان مبتلا به این بیماری، مقادیر بالاتر از حد طبیعی هورمون های مردانه تولید می شود. این عدم تعادل هورمونی، باعث اختلالات در قاعدگی شده و بارداری را برایشان دشوار می کند. PCOS می‌تواند چرخه قاعدگی را مختل کند و به دوره های کمتری منجر شود. در این مقاله به این پرداخته ایم که آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک باعث ناباروری می‌شود؟ چه ارتباطی بین این عارضه با چاقی و دیابت وجود دارد؟ همچنین به دلایل PCOS و تأثیرات آن بر بدن زنان پرداخته شده است.

سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

سندرم تخمدان پلی کیستیک Polycystic ovary syndrome (PCOS) بیماری جدیدی نیست. علائم این بیماری اولین بار در سال 1721 توسط یک پزشک ایتالیایی به نام آنتونیو والیسنری (Antonio Vallisneri ) توصیف شد.

همانطور که در بالا گفته شد، PCOS بر هورمون‌های جنسی زنانه تأثیر می گذارد و ترشح نرمال آن‌ها را مختل می‌کند. این بیماری سبب ایجاد کیست‌های ریز و متعدد در تخمدان ها می‌ شود. این بیماری زنان را در سنین باروری (15 – 45 سال) تحت تأثیر قرار می‌دهد. PCOS حدود 2.2 تا 26.7 درصد زنان را درگیر می‌کند. آمارها نشان می‌دهد که 70 درصد از زنانی که به PCOS مبتلا هستند، خودشان از بیماری خود آگاه نیستند.

بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک، تخمدان‌های زنان را هدف قرار می‌دهد. تخمدان ها مسئول تولید استروژن و پروژسترون هستند؛ هورمون‌هایی که چرخۀ قاعدگی را تنظیم می کنند. تخمدان مقداری کمی هورمون مردانه به نام آندروژن نیز تولید می کنند.

تخمدان مسئول آزاد کردن تخمک نیز هست تا توسط اسپرم مرد بارور شود. آزاد شدن تخمک هر ماه تخمک گذاری نامیده می‌شود.

هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئین کننده (LH) فرایند تخمک گذاری را کنترل می‌کنند. FSH تخمدان را به تولید فولیکول – کیسه‌ای حاوی تخمک – تحریک می‌کند و سپس LH باعث تخمدان می شود تا تخمک بالغ آزاد شود.

بنابراین، می‌توان گفت که PCOS یک سندروم یا گروهی از علائم است که تخمدان‌ها و فرایند تخمک گذاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سه ویژگی و علائم اصلی آن عبارتست از:

  1. به وجود آمدن کیست در تخمدان‌ها
  2. بالا بودن سطح هورمون مردانه در بدن
  3. پریود نامنظم یا پریود نشدن در برخی ماه‌ها

به دلیل آنکه در PCOS تعداد زیادی کیسه کوچک و پر از مایعات در داخل تخمدان ها رشد می کنند، این بیماری پلی کیستیک نام گرفته است. این کیسه ها در واقع فولیکول‌هایی هستند که هرکدام حاوی تخمک نابالغ هستند. تخمک ها توانایی این را پیدا نمی کنند که بتوانند به اندازه کافی بالغ شوند و تخمک گذاری را تحریک کنند.

عدم تخمک گذاری باعث می‌شود تا سطح استروژن، هورمون پروژسترون، FSH و LH تغییر کند. سطح استروژن و پروژسترون کمتر از حد معمول می شود، در حالی که سطح آندروژن بالاتر از حد معمول می رود.

ازدیاد هورمون‌های مردانه، چرخه قاعدگی شما را مختل می‌کند. بنابراین، اگر مبتلا به PCOS باشید، کمتر از حد معمول پریود می‌شوید.

علت ایجاد سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

پزشکان هنوز علت دقیق این بیماری را نمی دانند. اما این را می دانند که ژنتیک، مقاومت سلول های بدن به انسولین و التهاب، همگی در شکل گیری این بیماری مؤثرند. زیرا این موارد همگی با تولید بیش از حد آندروژن مرتبط هستند.

ژن ها: بررسی ها نشان داده است PCOS ژنتیکی است و اگر یکی از زنان خانواده شما به آن مبتلا باشد، احتمال اینکه شما نیز آن را به ارث ببرید وجود دارد. احتمال داده می شود که تعدادی ژن (نه فقط یک ژن) در انتقال این بیماری نقش دارند.

التهاب: زنان مبتلا به PCOS اغلب سطح التهاب را در بدن خود افزایش می دهند. اضافه وزن نیز می تواند به التهاب کمک کند. مطالعات نشان می دهد بین التهاب بیش از حد و  بالا بودن سطح آندروژن رابطه مستقیم وجو دارد.

PCOS شرایط جدیدی نیست.

علت ایجاد سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

 

سندرم تخمدان پلی کیستیک و دیابت

پژوهش ها نشان داده است که 70 درصد از زنان مبتلا به PCOS، مقاومت به انسلولین دارند. یعنی سلول های بدن شان نمی توانند به درستی از انسولین موجود در خون استفاده و آن را دریافت کنند. در نتیجه، قند خون بالا می رود. بالا رفتن قند خون، باعث می شود که تخمدان ها به اشتباه، هورمون های مردانه بیشتری تولید کنند. انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده ترشح می شود. لوزالمعده انسولین را  برای کمک به بدن، در استفاده از قند غذاها و در نتیجه تأمین انرژی، تولید می کند. چاقی خود دلیلی بر ناتوانی سلول ها برای دریافت انسولین است. چاقی و عدم توانایی سلول های بدن برای دریافت انسولین، خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می دهند.

شایع ترین علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

PCOS علائم متعددی دارد. آکنه، رشد موهای زائد در صورت و بدن، طاسی، افزایش وزن و لکه های پوستی تیره از علائم این بیماری است. برخی از زنان، علائم ناشی از این بیماری را از همان سال های اولی که پریود می شوند، بروز می دهند. برخی از زنان نیز زمانی که چاق می شوند و اضافه وزن پیدا می کنند، نشان هایی در خود می بینند. گاه نیز زمانی که در باردار شدن دچار مشکل می شوید، پی می برید که PCOS دارید. شایع ترین نشانه های این بیماری به صورت زیر است:

  • عادت ماهانه نامنظم: کمبود تخمک گذاری، از ریزش مخاط رحم در هر ماه جلوگیری می کند. بعضی از زنان مبتلا به PCOS کمتر از هشت بار در سال پریود می شوند.
  • خونریزی شدید: به دلیل اینکه پوشش داخلی رحم برای مدت زمان زیادی تجمع یافته، بنابراین، خون ریزی ماهانه شما ممکن است سنگین تر از حد طبیعی باشد.
  • رشد مو: بیش از 70 درصد از زنان مبتلا به این وضعیت، هیرسوتیسم دارند. هیرسوتیسم یعنی رشد بیش از حد مو در صورت، سینه ها و پشت.
  • آکنه: هورمون های مردانه می توانند پوست را چرب تر از حد معمول کنند. این امر سبب ایجاد جوش در مناطقی مانند صورت، قفسه سینه و بالای کمر می شود.
  • اضافه وزن: تا 80 درصد زنان مبتلا به PCOS اضافه وزن داشته و یا چاق هستند.
  • طاسی با الگوی مردانه. موهای سر نازک شده و می ریزد.
  • تیرگی پوست: لکه های تیره ای از پوست می‌تواند در چین‌های بدن مانند ناحیه گردن، کشاله ران و زیر پستان ایجاد شود.
  • سردرد: تغییرات هورمونی می تواند در برخی از زنان باعث سردرد شود.

شایع ترین علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

 

تأثیر PCOS بر بدن شما چگونه است؟

تأثیر بر قدرت باروری: برای بارداری شدن، باید تخمک گذاری کنید. با توجه به اینکه در بیماری PCOS، تخمک گذاری به طور منظم رخ نمی دهد، مشکلاتی در باروری ایجاد می شود. ممکن است بعد از چند سال تلاش، حامله شوید. PCOS یکی از دلایل اصلی ناباروری در زنان است.

  • سندروم متابولیک: 80 درصد زنانی مبتلا به PCOS چاق هستند. چاقی و PCOS خطر ابتلا به قند خون بالا، فشار خون بالا و کلسترول بالا را افزایش می‌دهد. همۀ این موارد در مجموع سندروم متابولیک نامیده می‌شوند. این سندروم، خطر بیماری‌های قلبی، دیابت و سکته را افزایش می‌دهد.
  • قطع موقتی تنفس به ویژه در خواب: این وضعیت باعث مکث های مکرر تنفس در طول شب شده و در نهایت که باعث قطع و وقفه در خواب می شود. این حالت در خانم‌هایی که اضافه وزن دارند بیشتر است.
  • سرطان آندومتر: زمانی که تخمک‌گذاری نکنید، پوشش داخلی رحم شما ریزش نمی کند. همین امر سبب می‌شود تا با گذر زمان، رحم ضخیم شود. پوشش ضخیم رحم خطر ابتلا به سرطان آندومتر را افزایش می دهد.
  • افسردگی: هم تغییرات هورمونی و هم علائمی مانند رشد ناخواسته مو، می‌توانند بر احساسات شما تأثیر منفی بگذارند. بسیاری از مبتلایان به PCOS در نهایت افسردگی و اضطراب را تجربه می کنند.

تأثیر PCOS (تخمدان پلی کیستیک) بر بدن زنان چگونه است؟

 

روش های تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

اگر دو مورد از سه مورد زیر توسط پزشک تشخیص داده شود، احتمال PCOS در شما وجود دارد:

  1. سطح بالای آندروژن
  2. عادت ماهانه نامنظم
  3. کیست در تخمدان‌ها

علاوه بر این، پزشک تان باید علائمی مانند آکنه، رشد مو در صورت و اضافه وزن یا افزایش وزن را نیز در نظر بگیرید.

جهت تشخیص صد در صدی و اطمینان کامل، بررسی‌ها و آزمایش های زیر تجویز می‌شود:

  • معاینه لگن می‌تواند به بررسی هر گونه مشکل در تخمدان یا سایر قسمت‌های دستگاه تناسلی شما کمک کند. در معاینه لگن، پزشک انگشتان دستکش شده را به واژن شما وارد می‌کند و هرگونه رشد در تخمدان یا رحم را بررسی می‌کند.
  • در آزمایش خون، میزان هورمون های مردانه شما بررسی می‌شود. بهتر است در این آزمایش، سطح کلسترول، انسولین و تری‌گلیسیرید نیز برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط مانند بیماری های قلبی و دیابت انجام شود.
  • سونوگرافی: در سونوگرافی از امواج صوتی برای یافتن فولیکول‌های غیر طبیعی و سایر مشکلات تخمدان و رحم استفاده می شود.

روش‌های تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

 

آیا سندرم تخمدان پلی کیستیک باعث ناباروری می شود؟

PCOS چرخه نرمال و طبیعی قاعدگی طبیعی را قطع کرده و به این ترتیب، بارداری را دشوار می‌کند. بین 70 تا 80 درصد زنان مبتلا به PCOS، مشکلات باروری دارند. این وضعیت همچنین می‌تواند شما را در معرض عوارض بارداری قرار دهد. به عنوان مثال، زنان مبتلا به PCOS، دو برابر بیشتر از زنان فاقد این بیماری در معرض زایمان زودرس قرار دارند. همچنین خطر سقط جنین، فشار خون بالا و دیابت بارداری وجود دارد.

با همه این‌ها، نباید نگران باشید. زیرا احتمال حاملگی وجود دارد؛ حتی بعد از گذر ده سال! به شرط آنکه موارد لازم را رعایت کنید. مثلاً اگر اضافه وزن دارید، وزن خود را کاهش دهید، ورزش کنید و سطح قند خون تان را به حد نرمال برسانید.

سبک زندگی سالم برای درمان PCOS

ورزش، پیروی از یک رژیم غذایی سالم و کاهش وزن، راه‌های کلیدی و بسیار مؤثر برای درمان PCOS هستند. حتی اگر 5 – 10 درصد وزن تان را کم کنید، کمک زیادی به تنظیم چرخۀ باروری خود کرده اید. بعلاوه، علائم ناشی از بیماری را کاهش می‌دهید. کاهش وزن باعث بهبود سطح کلسترول، کاهش انسولین و کاهش خطرات بیماری های قلبی و دیابت می‌شود.

بهترین و مؤثرترین رژیمی که برای کاهش وزن و بهبود PCOS پیشنهاد می شود، رژیم های کم کربوهیدرات هستند.زیرا مصرف کم کربوهیدرات ها، علاوه بر کمک به کاهش وزن، به کاهش سطح انسولین نیز کمک می کند. اگر بجای استفاده از کربوهیدرات ها، کالری دریافتی خود را از میوه‌ها، سبزی‌ها و غلات کامل دریافت کنید، کمک شایانی به بهبود وضعیت کیست های خود کرده اید.

چند مطالعه نشان داده است که 30 دقیقه ورزش با شدت متوسط، حدأقل سه روز در هفته می تواند به کاهش وزن زنان مبتلا به PCOS کمک کند. کاهش وزن با ورزش باعث بهبود تخمک گذاری و سطح انسولین می‌شود. اگر این ورزش کردن با یک رژیم غذایی سالم توأم گردد، بسیار مؤثر است.

برخی شواهد نشان می‌دهد که طب سوزنی می تواند به بهبود PCOS کمک کند، اما در این مورد به تحقیقات بیشتری نیاز است.

دارو برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

قرص های جلوگیری از بارداری و داروهای دیابت، می‌توانند به عدم تعادل هورمون کمک کرده و علائم را بهبود بخشند. روش‌های درمانی پزشکی این بیماری به صورت زیر است:

  • قرص های جلوگیری از بارداری: این قرص‌ها به تنظیم چرخۀ قاعدگی کمک می‌کنند. در نتیجه علائم PCOS مثل آکنه و ریزش مو کاهش می‌یابد.
  • روش‌های هورمونی کنترل تولد: مصرف روزانه استروژن و پروژسترون می‌تواند تعادل طبیعی هورمون ها را برقرار کند. به این ترتیب، تخمک گذاری را تنظیم می شود و علائمی مانند رشد موهای زائد را تسکین می یابد. همچنین می‌تواند از سرطان آندومتر محافظت کند. این هورمون ها به صورت قرص، پچ یا حلقه واژن وجود دارد.
  • متفورمین (Metformin): این دارو برای درمان دیابت نوع 2 استفاده می‌شود. همچنین می‌تواند با بهبود سطح انسولین، به درمان کیستیک‌های ریز تخمدان کمک کند. یک بررسی نشان داده است که مصرف Metformin همراه با ورزش منظم و رژیم غذایی سالم، بسیار مؤثرتر واقع شده است.
  • کلومیفن :(Clomid) یک داروی باروری است که می‌تواند به زنان باردار با PCOS کمک کند.
  • عمل جراحی: در صورت عدم موفقیت روش‌های درمانی بالا، جراحی می تواند گزینه ای برای بهبود باروری باشد. ایجاد سوراخ در تخمدان روشی است که سوراخ‌های کوچکی در تخمدان با لیزر یا سوزن گرم و نازک ایجاد می کند تا تخمک گذاری طبیعی را بازگرداند.
  • داروهای رفع موهای زائد: اگر تخمدان پلی‌کیستیک سبب ایجاد موهای زائد شده است، با چند روش درمانی می‌توانید از شر موهای زائد خلاص شوید و از رشد بیش از حدّ آن ها جلوگیری کنید. کرم افلورنیتین (Vaniqa) رشد مو را کند می‌کند. لیزر موهای زائد و الکترولیز نیز مؤثر است. اما در درجۀ اول بهتر است با استفاده از دارو و تغذیۀ مناسب، سطح هورمون‌های بدن‌تان را متعادل کنید.

دارو و قرص برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

 

چه موقع به پزشک مراجعه کنم؟

اگر یکی از حالات و علائم زیر را دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

  • مدتی است که پریودهای شما به تأخیر می‌افتد یا چند ماه است که پریود نشده‌اید.
  • بعد از 12 ماه تلاش برای باردار شدن، باروری حاصل نمی‌شود.
  • علائمی مانند افزایش وزن بی‌رویه و رشد موی زائد در صورت و بدن دارید.
  • علائم دیابت مانند تشنگی بیش از حد، ضعف، تاری دید و کاهش وزن غیر قابل توضیح دارید.

با دیدن هر یک از نشانه‌های بالا در خودتان، می توانید سؤالات خود را با ما در مرکز آنا مشاور در میان بگذارید تا بهترین مشاوره را در این زمینه به شما ارائه دهیم.

 

تماس با ما

 

به این مطلب چند ستاره می دهید؟
[تعداد رأی دهندگان: 1 - میانگین: 5]
Summary
سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست و چه علائمی دارد؟
Article Name
سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست و چه علائمی دارد؟
Description
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) نوعی بیماری است که در ترشح هورمون‌های زنان اختلال ایجاد می‌کند. علائم آن شامل جوش های کیستی، ریزش موی سر و رشد موهای زائد در صورت و بدن است.
Author
Publisher Name
آنامشاور
Publisher Logo

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

تماس با ما